IJsvermaak en IJsclub in Volendam

03 jul 2021

 

 

Ook kunstenaars werden geïnspireerd door het ijsvermaak in Volendam.  Dit schilderij is van Georg Hering (1884 - 1936). Zou dit op het Brijkie zijn?

 

IJsclub De IJsvogels

Aanvankelijk leek het in 1963 voor Volendam dezelfde kant op te gaan als in 1947: wel bij ons schaatsen, maar qua organisatie en financiën zonder ons. Immers onze ijsclub De IJsvogels bestond zelfs officieel niet meer: men had zich in 1962 uit de Bond laten uitschrijven. En de actieve ijsclub van Monnickendam kon alles best alleen aan. Voor de toen net benoemde dynamische voorzitter Herman Steur (later ook wethouder geworden) ging geen zee te hoog.

 

Officieus was de VJB toen ook even ijsclub

Twee jonge, bekwame Volendammer ijsfanaten, de sportminnende onderwijzer Wim Keizer en de sportleraar en vaste kracht in het eerste elftal Dick Maurer, namen namens de VJB (de Volendammer jongeren-belangen) zitting in het Gouwzee-bestuur.

Wim en Dick mobiliseerden uit hun groep van vrienden, kennissen en verre kennissen een groot aantal vrijwilligers. Met hen werkten ze dagen, avonden en soms ook grote delen van de nacht aan de geplande ijstaken die met de partners van Monnickendam en Marken waren afgesproken Deze bestonden o.a. uit het sneeuwvrij maken van een deel der baan, het construeren van een auto-oprit bij de helling, het aanleggen en verzorgen van een ijsbaan op de haven en, heel belangrijk een nauwgezette controle op de veiligheid van de gehele gang van zaken.

 

Gouwzeetochten waren een groot succes

Op de mooie dagen, zon overgoten en windstil, reden honderden schaatsers en automobilisten de Gouwzee tocht van Monnickendam via Marken naar Volendam.

Fakkeloptocht

 

Opnieuw een ijsclub in Volendam

Daarna, nog in het najaar van 1963, richtte de VJB de nieuwe, zelfstandige IJsclub Volendam op. In het eerste bestuur hadden Klaas Molenaar Karremelk, (docent Don-Bosco) voorzitter, Wim Keizer secretaris en Piet van den Hogen penningmeester zitting genomen. Overige bestuursleden waren Jaap van Vlaanderen, Arie van den Hogen, Jan Kemper en Thoom Veerman (van Thoom van kleinHein).

Een ijshuwelijk is een sterk huwelijk

Op dit Friese spreekwoord zinspeelde ook de in Friesland geboren burgemeester Wim Westendorp (1984-1995), toen hij indertijd bij het 25jarig jubileum van de ijsclub vertelde dat hij en zijn vrouw elkaar in 1963 na een tocht op het IJsselmeer hadden leren kennen. De schilder Mari ten Kate (1831-1910) geeft aan dat er ook in ons dorp zulke sterke huwelijken gesloten zijn.  

 

Een landijsbaan in het Boelenspark

Een van de eerste activiteiten was het verwerven van een landijsbaan. Niet dat deze de schoonheid van een baan op de haven ooit zou kunnen evenaren, maar wel een die qua veiligheid en gebruiksfrequentie toch de voorkeur verdiende. De plek ervoor werd gevonden in het centraal gelegen Boelenspark, een deel van de in 1625 droog gemalen Volendammer Meer. Na een grondig waterbouwkundig onderzoek gaf de gemeente op 13 december 1963 toestemming om het perceel jaarlijks van oktober tot maart onderwater te zetten en een maand later konden de eerste schoolwedstrijden worden verreden. We hebben de uitslagen nog.

De schoolwedstrijden

Er ging geen ijsjaar voorbij zonder dat er schoolwedstrijden o.l.v. Wim Keizer werden verreden. Het vroeg veel organisatiewerk, maar je kreeg er ook veel voor terug: een gezonde sportieve spanning bij de kinderen en veel gezelligheid langs de lijn' en vooral de winnaars hebben er een levenslange herinnering aan. 

Uitslagen (let wel, deze kinderen zijn nu rond de 60 jaar)

4de klas meisjes; 

1) Afra Bond
2) Tiny Schilder 
3) Antje Tuyp                            

4de klas jongens: 
1) Siem Runderkamp  
2) Klaas Schilder   
3) Albert Steur                                         

5de klas meisjes: 
1) Jannig Woestenburg 
2) Woltje Schilder  
3) Gerda Buijs          

5de klas jongens: 
1) Theo Tol         
2) Kees Zwarthoed 
3) Bart Koning          

6de klas meisjes: 
1) Marie Schilder     
2) Annie Tol
3) Annie Schilder        

6de klas jongens: 
1) Piet Schilder      
2) Gerrit Schilder   
3) Hans Kluessien

De vlotte gang van zaken bij de verwerving van het schaatsbaanterrein bleek overigens geen garantie voor een blijvende vestiging. Na een tiental jaren ondernamen B. en W. plotseling verwoede pogingen om de ijsbaan te verplaatsen naar een veel verder gelegen plek: daar waar nu de accommodaties van tafeltennisvereniging en TV Dijkzicht liggen. Dankzij een vurig pleidooi van het raadslid meester Klaas Plat werd het voorstel door de gemeenteraad echter afgewezen en mocht de ijsclub in het park blijven. Dat de wethouder met de 'ijsportefeuille' daar niet zo blij mee was en op revanche uit was, bleek enige tijd later later. Toen de ijsclub de ijsschuivers en andere grote materialen in een speciaal daarvoor aangekochte garage wilde plaatsen, verbood hij dat: 'garages waren immers alleen voor auto's'. Secretaris Wim Keizer  van de ijsclub liet hem toen weten dat hij wel een brede rug had, maar dat de ijsclub daarop niet alle materialen kon bergen. En daar bleef het bij.


Clubhuis ‘de Scheve Schaats’

In het eerste ijsclubjaar (1964) werd ook een ( het eerste) clubhuis geplaatst en ingericht. Het hield stand tot 1979. Toen werd het door brandstichting in de as gelegd.

Ook de inventaris en alle daar opgeslagen materialen gingen verloren.

De verontwaardiging in het dorp was zo groot dat er binnen veertien dagen reeds 25.000 gulden was geschonken voor een nieuw onderkomen.

       

Vandalisme

In de loop der jaren heeft de ijsclub relatief veel last gehad van vandalisme. De eerste inbraak vond al in januari 1964 plaats en er zouden er daarna nog vele volgen. Ook waren er enige zinloze vernielingen zowel op het ijs als aan het gebouw. De ergste waren de brandstichtingen (foto boven in 1979 en foto's onder in 1994), waardoor tweemaal een clubhuis met inventaris verloren ging. Het viel voor het bestuur en de vele vrijwilligers toen niet mee om de moed erin te houden en door te gaan, maar ze deden het wel.

 

De opening van de blokhut in 1982

 

Toch zou het nog toch tot januari 1982 duurde, voordat er de nieuwe Noorse blokhut als nieuw home in gebruik kon worden genomen, want het gemeentebestuur en de ijsclub waren nog steeds niet helemaal ‘on speaking terms . De wethouder oordeelde dat de club een scheve schaats had gereden door de blokhut eerst te kopen en pas daarna toestemming voor plaatsing te vragen. Toen alle problemen opgelost waren, nam de ijsclub op subtiele wijze revanche door de blokhut de naam ‘de scheve schaats’ te geven.

 

Het gezelligst is het natuurlijk altijd in en rond het clubhuis. Hier de opening van de blokhut in 1982, het tweede onderkomen, met de bestuursleden vlnr Klaas Kalf, Wim Keizer, Siem Kemper, Inse Bosma en Gerard van Rijn. Alleen de vaste kantinebeheerder Kees Sier van de Waffel ontbreekt.  Wie ‘op het terras’ zit, mag zichzelf ontdekken.

 

Een ijsbaan op de haven!

De landijsbaan in het park wil en kan niemand missen: snel berijdbaar, goed verzorgd, centraal gelegen, prachtig van formaat, veilig, overzichtelijk en gezellig. Maar als er dan een enkele keer in een topwinter een baan op de haven kan wor den uitgezet, vallen we, tegen beter weten in, toch weer voor de charmes en schoonheid van deze onberekenbare 'vrouw'.

Vele activiteiten

Hoewel het clubhuis achteraf gezien veel zorg en menskracht heeft gevergd, hebben de echte schaatsactiviteiten daar nooit onder geleden.

De IJsbaan

Aan de hoofdtaak, de zorg voor een goede en veilige ijsbaan voor kinderen en opgroeiende jeugd, is altijd alle zorg besteed die ervoor nodig was.

De Wedstrijden

Het openstellen van de ijsbaan betekende in het competatieve dorp haast automa tisch dat er wedstrijden moesten worden georganiseerd voor de schooljeugd en voor beloftevolle jongeren. De uitslagen van de groep '16 jaar en ouder' uit 1985 lagen nog in het archief: 1. Gerard Kemper  2.Henri Kes  3. Jan Tol  4. Hans Vos  5. Klaas Koning  6. Crelis Steur  7. René Schuitemaker.

Uit het jaarboek van Vrienden van Volendams Erfgoed.

Samengesteld door Kees Bond.

Redactie: Piet Koning.